Farsímar og heilsufar - niðurstöður faraldsfræðilegrar rannsóknar í Svíþjóð

14.10.2004

Í gær ( 13. október 2004) voru birtar niðurstöður sænskrar rannsóknar sem gefa til kynna að notkun farsíma í meira en 10 ár geti aukið hættu á myndun acoustic neuroma sem er sjaldgjæft góðkynja æxli í heyrnartaug. Á þeim tíma er rannsóknin fór fram voru það eingöngu NMT farsímar sem höfðu verið í notkun í Svíþjóð í 10 ár eða meira. Geislun frá NMT farsímum hefur aðra tíðni en geislun frá GSM símum. Því er ekki hægt, á grundvelli rannsóknarinnar, að draga ályktarnir um hvort aukin áhætta er eingöngu vegna notkunar NMT farsíma eða hvort hún á einnig við um notkun GSM síma um langan tíma.

Sænska rannsóknin er hluti alþjóðlegrar rannsóknar sem 13 þjóðir taka þátt í. Rannsókninni er stýrt af Alþjóðlegri Rannsóknastofnun Krabbameina ( IARC ) í Lyon Frakklandi, en hún er mjög virt á sínu sviði.

Rannsóknin í Svíþjóð var framkvæmd með þeim hætti að farsímanotkun sem og ýmsir aðrir þættir sem máli geta skipt voru kannaðir hjá þeim sem greindust með acoustic neuroma á ákveðnu svæði í Svíþjóð á árunum 1999 – 2002. Niðurstöðurnar bornar saman við niðurstöður úr könnun á sömu atriðum hjá öðrum hópi íbúa á sama svæði á þessu tímabili.

Sænsku niðurstöðurnar gefa til kynna að áhætta hvað varðar myndun acoustic neuroma sé tvöfalt meiri hjá þeim sem hafa notað farsíma í amk 10 ár en annara. Áhættan er allt að fjórföld hjá því eyra sem síminn er hafður við en við hitt eyrað er ekki aukin áhætta. 

Niðurstöður þessar vekja fleiri spurningar en þær svara og kalla á enn frekari rannsóknir á hvort geislun frá farsímum getur haft áhrif á myndun góðkynja æxla eða krabbameina í heila. Þannig er ekki hægt að slá neinu föstu um niðurstöðurnar nema þær fáist staðfestar í öðrum rannsóknum.

Norrænar geislavarnastofnanir gáfu út sameiginlega yfirlýsingu um farsíma og heilsufar þann 21. september s.l, sjá heimasíðu Geislavarna,  þar sagði m.a.

Norræn geislavarnayfirvöld telja að engin vísindaleg sönnun hafi fengist fyrir skaðlegum heilsufarslegum áhrifum af farsímafjarskiptum, hvorki frá sendistöðvum né frá handtækjum, sem nota sendistyrk neðan viðmiðunarmarka og grunngilda sem Alþjóða geislavarnaráðið um ójónandi geislun (ICNIRP) hefur mælt með.

Í yfirlýsingunni var engu að síður mælt með að vegna óvissu um hugsanleg langtímaáhrif væri gætt ákveðinnar varkárni og dregið úr allri óþarfa geislun frá farsímum. Í þessu samhengi var mælt með notkun á handfrjálsum búnaði sem dregur umtalsvert úr rafsegulsviði nálægt höfði.  Jafnframt var vakin athygli á því að þörf væri á frekari rannsóknum á hugsanlegum langtímaáhrifum af farsímanotkun.

Sænska rannsóknin minnir á þá óvissu sem ríkir og mun ríkja á næstu árum um langtímaáhrif farsímanotkunar. Niðurstöður hennar gefa ekki tilefni til sérstakra aðgerða umfram það sem þegar hefur verið lagt til varðandi notkun á handfrjálsum búnaði og hóflega notkun farsíma, sérstaklega hjá börnum og unglingum.

Geislavarnir ríkisins fylgjast grannt með þróun þessara mála og þeim rannsóknum sem fram fara á langtímaáhrifum farsímanotkunar.

Nánari upplýsingar má finna á eftirtöldum vefsíðum:

Fréttatilkynning frá Karolinska sjúkrahúsinu um rannsóknina (pdf skjal)

Samnorræn yfirlýsing um farsíma og heilsufar