Fréttir
Fáar sterkar geislalindir á Íslandi
Samanburður milli Norðurlanda sýnir að miðað við fólksfjölda eru fáar sterkar geislalindir á Íslandi. Tilefni þessa samanburðar er að Evrópusambandið hefur nýlega sett fram tilskipun um meðferð geislalinda sem hafa mikið magn af geislavirkum efnum.
Geislavarnir ríkisins taka þátt í Norrænu samstarfi á mörgum sviðum, m.a. um meðferð og notkun lokaðra geislalinda (geislavirk efni í þéttum umbúðum). Í þessu samstarfi fá sterkustu geislalindirnar mesta athygli en í ljós hefur komið að á Íslandi eru þær eru miklu færri en búast mætti við miðað við fólksfjölda.
Nýlega hefur Evrópusambandið sett fram tilskipun um meðferð geislalinda sem hafa mikið magn af geislavirkum efnum. Einnig hefur alþjóða kjarnorkumálastofnunin (IAEA) sett fram leiðbeiningar um meðferð slíkra linda. Norrænar geislavarnastofnanir hafa haft samráð um lög og reglur á þessu sviði. Síðast var fundur um þetta í Stokkhólmi 1. og 2. febrúar 2005 þar sem skipst var á upplýsingum um fjölda sterkra geislalinda
Af öryggisástæðum gefa geislavarnastofnanir ekki upp opinberlega staðsetningu eða fjölda sterkustu geislalinda í hverju landi. Segja má að fjöldi sterkra geislalinda í iðnaði sé á bilinu 1000-2000 á öllum Norðurlöndunum. Miðað við að Íslendingar séu um 1% Norðurlandabúa, ættu að vera á Íslandi um 10 -20 sterkar geislalindir ef fjöldinn væri í samræmi við fólksfjölda en þær eru miklu færri og má telja á fingrum annarrar handar.
Sterkustu geislalindir á Íslandi eru allar í umsjón opinberra aðila og við samanburð á milli landanna hefur einnig komið í ljós að skráning á geislalindum er ítarlegri á Íslandi en annars staðar á Norðurlöndum.
Ein ástæða fyrir því að mjög sterkar geislalindir eru fáar á Íslandi er meðal annars að á Íslandi hefur aldrei verið starfræktur kjarnakljúfur. Kjarnorkuver eru í Svíþjóð og Finnlandi og kjarnakljúfar hafa verið starfræktir í Danmörku og Noregi vegna rannsókna. Margs konar notkun geislavirkra efna þekkist ekki á Íslandi, t.d. geislun matvæla (til að auka geymsluþol), geislun á blóði (til sótthreinsunar), nifteindageislun við leit að olíu í borholum og geislamyndataka í iðnaði (geislavirk efni notuð til myndatöku á miklum efnisþykktum) en við alla ofantalda notkun þarf mjög sterkar geislalindir.
Þó að Geislavarnir ríkisins hafi ekki lagst gegn mikilli notkun geislavirkra efna á Íslandi er heppilegt að hún sé ekki mikil, m.a. vegna þess að á landinu er engin förgunarstöð fyrir geislavirkan úrgang og dýrt yrði að reisa slíka stöð fyrir lítinn markað.
