Verkefni undir stjórn Geislavarna hlýtur norrænan styrk.

20.5.2008

Verkefnið sem hér um ræðir (?Mat bakgrunns af völdum geislavirks úrfellis ýmissa kjarntegunda?, enskur titill: ?Estimation of fallout deposition background for various radionuclides?) snýst um rannsókn á hvernig sem best megi nýta úrkomugögn til að meta geislavirkt úrfelli af völdum tilrauna með kjarnorkusprengjur í andrúmsloftinu á árunum 1957 - 1963. Þetta úrfelli myndar bakgrunn sem er að finna í öllum löndum og víðast er þetta ríkjandi bakgrunnur manngerðra geislavirkra efna. Vakni grunur um að geislavirk efni hafi dreifst til umhverfis verður að vera hægt að meta hver þessi bakgrunnur er til að geta notað mælingar til að áætlað hugsanlega viðbót.

Úrkomugögn hafa verið notuð til að meta dreifingu geislavirks úrfellis eins efnis (Cs-137) hérlendis og mælingar hafa staðfest góðan árangur. Forkönnun hefur leitt í ljós að nota má sama líkan til að lýsa venslum úrkomu og úrfellis á stóru svæði og það má einnig nota fyrir ýmis önnur geislavirk efni. Markmið með verkefninu er að bæta þetta líkan og geta betur leiðrétt vegna svæðisbundinna þátta. Líkaninu verður m.a. beitt til að meta úrfelli plútons og bera saman við þær mælingar sem hafa verið gerðar. Rýr gögn eru til um dreifingu úrfellis margra efna og verkefnið er því mikilvægt til að geta metið úrfellið og þarmeð þann bakgrunn sem miða þarf við ef efni dreifast á ný til umhverfis.

Verkefnið er undir stjórn Geislavarna ríkisins, en að því koma einnig rannsóknastofnunin að Risø í Danmörku og finnska geislavarnastofnunin, STUK. Báðar þessar stofnanir hafa verið leiðandi í rannsóknum á geislavirkum efnum í umhverfinu í fjölda ára. Við mat verkefna sem sóttu um styrk til norræna sjóðsins, NKS, fékk þetta verkefni næsthæstu einkunn í mati ásamt einu öðru. Verkefnið er tengt doktorsverkefni stjórnanda rannsóknarinnar, Sigurðar Emils Pálssonar, sem hefur áður fengið doktorsstyrk úr Rannsóknasjóði Háskóla Íslands.

Lýsing á verkefnum NKS-B á sviði geislavistfræði og viðbúnaðar gegn geislavá: http://www.nks.org/nordisk/B-delen/B-delen.htm

SEP