Fréttir
Nýjungar í þróun kjarnorkuvera: Fljótandi kjarnorkuver?
Kjarnakljúfar hafa verið notaðir sem orkugjafar í kafbátum og skipum í áratugi. Það þarf því ekki nýja grunntækni til að binda skip eða kafbát við bryggju og nýta orkuna þaðan í landi. Slíkt hefur verið gert í tilraunaskyni og til takmarkaðra nota. Skip hafa hins vegar ekki verið sérstaklega hönnuð og smíðuð sem kjarnorkuver í tengslum við orkudreifikerfi í landi. Ýmsar þjóðir, þ.a.m. Rússar, stefna nú að slíkri nýtingu og af því tilefni gaf Geislavarnastofnun Noregs út skýrslu nýlega með lýsingu á þessari tækni og hugsanlegum afleiðingum notkunar hennar á norðurslóðum.
Nýir möguleikar í nýtingu kjarnorku er eitt af því sem horft hefur verið til í kjölfar minnkandi framboðs annarra orkugjafa og aukinna krafna um minni losun gróðurhúsalofttegunda. Rússar hafa t.d. sýnt áhuga á að nýta fljótandi kjarnorkuver til að sjá norðurhéruðum lands síns fyrir orku. Ennfremur sjá þeir þar möguleika til að láta kjarnorkuiðnað sinn afla tekna með því að selja afnot slíkra fljótandi kjarnorkuvera til annarra ríkja.
Að ýmsu er þó að hyggja þegar nýjungar í kjarnorkuiðnaði eru teknar í notkun. Geislavarnir ríkisins í Noregi (Statens strålevern) gáfu nýlega út skýrslu um fljótandi kjarnorkuver og hugsanlega áhættu af þeirra völdum. Tilefnið er væntanleg notkun slíkra kjarnorkuvera við norðurströnd Rússlands. Þessa skýrslu, Floating Nuclear Power Plants and Associated Technologies in the Northern Areas, má fá án endurgjalds sem PDF skjal á vefsetri Statens strålevern (www.nrpa.no)
Litlir kjarnakljúfar til notkunar í fljótandi kjarnorkuverum hafa verið hannaðir í ýmsum löndum. Þeir eru almennt aflminni, en við hönnun þeirra hefur nútímatækni verið notuð til að gera þá mjög litla, tiltölulega fljótlega í framleiðslu og hæfa til sölu á alþjóðlegum markaði. Kjarnorkuver í skipum þykja einnig bjóða upp á hagkvæma möguleika varðandi eimingu drykkjarvatns úr sjó.
Huga þarf sérstaklega að öryggismálum þegar um fljótandi kjarnorkuver er að ræða. Að ýmsu leyti getur verið erfiðara að gæta öryggis þeirra en hefðbundinna vera og sala þeirra til annarra ríkja getur stuðlað að óæskilegri útbreiðslu kjarnorkutækni. Ein lausn sem kynnt hefur verið er sú að ríki sem fái fljótandi kjarnorkuver fái einungis afnot afurðarinnar (orkunnar eða eimaðs vatns) en ekki tæknina sjálfa, reksturinn verði í höndum söluaðila.
Skýrsluhöfundar telja að tæknin feli ekki í sér aukna áhættu vegna nýtingar kjarnorku, ekki bætist við nýir áhættuþættir og nýting nýrrar tækni feli í sér minni hættu heldur en þeirrar eldri. Notkun þessarar tækni á norðurslóðum fylgir þó einnig flutningur og geymsla geislavirks úrgangs, auk áhættu frá sjálfum rekstrinum. Rekstri kjarnorkuvera við strendur og á sjó geta einnig fylgt lagaleg atriði sem þyrfti að útkljá. Þótt þessi rekstur þyki ekki fela í sér aukna áhættu miðað við eldri tækni, þá benda skýrsluhöfundar á að viðbrögð markaðar við kjarnorkuóhöppum geta verið hörð, jafnvel þótt marktæk aukning geislavirkni hljótist ekki af. Efnahagsleg áhætta getur því fylgt nýtingu kjarnorku, sérstaklega á svæðum þar sem hún hefur lítt verið nýtt áður.
Alþjóða kjarnorkumálastofnunin, IAEA, hefur gefið út ýmis rit um þróun kjarnorkutækni á síðari árum, þar á meðal gerð og hugsanlega nýtingu kjarnakljúfa fyrir fljótandi kjarnorkuver. Slík rit má nálgast á vef IAEA, Nuclear Power Technology Development Section: http://www.iaea.org/OurWork/ST/NE/NENP/NPTDS/docs.html
Geislavarnir ríkisins munu fylgjast áfram með þróun þessarar tækni í samstarfi við systurstofnanir á Norðurlöndum og með hugsanlegri nýtingu hennar á norðlægum slóðum.
