Fréttir

Alþjóðlegt námskeið á vegum Geislavarna um eftirlit með tilraunabanni

26.11.2009

Geislavarnir hafa í áratug annast rekstur hluta eftirlitskerfis sem sannreyna á að staðið sé við alþjóðasáttmála um allsherjarbann við tilraunum með kjarnorkuvopn (CTBT, Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty). Að beiðni stofnunarinnar sem annast framkvæmd þess sáttmála (CTBTO, Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organisation) héldu Geislavarnir námskeið um rekstur mælistöðva af sömu gerð í október sl.

Stöð sú sem Geislavarnir reka var upphaflega á Rjúpnahæð við Reykjavík en var flutt á lóð Veðurstofu Íslands sl. sumar. Hún var ein sú fyrsta í heiminum af sinni gerð. Vegna þeirrar miklu reynslu sem Geislavarnir hafa aflað sér af rekstri hennar fór CTBTO þess á leit við stofnunina að hún héldi námskeið fyrir notendur samskonar búnaðar annars staðar í heiminum. Var því efnt til námskeiðs vikuna 19.-23. október sl. Námskeiðið sóttu átta þátttakendur frá Mexíkó, Svíþjóð, Svalbarða, Íslandi og Austurríki, auk fulltrúa frá CTBTO.

Um er að ræða allflókinn og sérhæfðan mælibúnað sem greinir gammageislandi agnir, en þeim er safnað úr um 14.000 m3 lofts á sólarhring. Stöðin er m.a. búin sjálfvirkum loftsafnara og afar næmum gammarófsmæli sem getur þekkt og magngreint gammageislandi efni í andrúmslofti af nákvæmni. Þegar kerfið verður fullbyggt verða í því 80 sambærilegar mælistöðvar; 40 þeirra munu einnig geta greint eðallofttegundir. Ennfremur eru í kerfinu 170 jarðskjálftastöðvar, 60 stöðvar sem nema lágtíðnihljóð í andrúmslofti og 11 stöðvar sem nema hljóð neðansjávar, auk 16 rannsóknastofa. Öll gögn frá kerfinu eru send jafnóðum til gagnamiðstöðvar í Vínarborg, þar sem greining þeirra fer fram. Þau eru síðan aðgengileg aðildarríkjum alþjóðasáttmálans.

Sjá einnig fréttir á vef Geislavarna í október 2005, október 2006, október 2007 og júní 2009, svo og upplýsingar um eftirlitskerfið á vef CTBTO.

K.G.