Fréttir
Nýtt rit um viðbúnaðarstarfsemi Geislavarna ríkisins
Geislavarnir ríkisins hafa sinnt viðbúnaði við geislavá í áratugi og í náinni samvinnu við innlendar jafnt sem erlendar stofnanir. Áherslan hefur breyst í tímans rás; á sjöunda áratugnum var áhersla lögð á viðbúnað vegna hugsanlegrar notkunar kjarnorkuvopna, Tsjernóbyl slysið í apríl 1986 hafði mikil áhrif á allt viðbúnaðarstarf og beindi athygli að kjarnorkuverum. Fleiri atvik hafa einnig haft sín áhrif, t.d. hryðjuverkin í New York, 11. september 2001.
Skýrslan skiptist í eftirfarandi kafla, auk inngangs:
· Geislavirk efni og ógnir af þeirra völdum
Lýsing á margþættri áhættu frá geislavirkum efnum, notkun þeirra hérlendis og hvaða ógn geti stafað af þeim. Einnig er fjallað nánar um þetta efni í Viðauka 1.
· Alþjóðleg viðmið
Alþjóðlegt skipulag viðbúnaðar tekur mið af kröfum, leiðbeiningum og viðmiðum IAEA. Miðað er við að viðbúnaður við geislavá sé samþættur öðrum viðbúnaði, það endurspeglast m.a. í löggjöf.
· Lagarammi
Í lögum um geislavarnir er tiltekið að Geislavarnir ríkisins skulu annast geislunarlegan þátt viðbúnaðar við hvers kyns geislavá. Margir aðilar geta hins vegar komið að slíkum viðbúnaði með beinum eða óbeinum hætti og gildir þá lagarammi viðkomandi stofnunar um þá aðkomu.
· Viðbrögð við geislavá
Viðbrögð við geislavá taka mið af þeirri starfsemi og þeim vettvangi sem váin snertir, auk þeirra samstarfsaðila sem þurfa að koma að viðbrögðunum. Skipulag Geislavarna ríkisins miðast við að samvinnan byggi á leiðbeiningum IAEA, en að hver aðili vinni eftir sínu skipulagi. Alþjóða kjarnorkumálastofnunin hefur gefið út fjölda rita um viðbúnað, kröfurit jafnt sem leiðbeiningar. Þessi rit eru undirstaða viðbúnaðar við geislavá um víða veröld.
· Erlent og innlent samstarf
Samstarf við aðra viðbúnaðaraðila er grunnforsenda í viðbúnaðaráætlun við geislavá, en Geislavarnir ríkisins vinna einnig með fleiri aðilum t.d. þegar kemur að vöktun. Hér er miðlun upplýsinga lykilatriði.
· Öflun og greining gagna
Geislavá getur spannað vítt svið, allt frá huglægum gildum sem geta þó haft markaðsleg áhrif, til alvarlegra heilsufarslegra áhrifa. Lykill í mati á henni er öflun og greining gagna, jafnt innlendra sem erlendra.
· Viðbúnaðartengdar rannsóknir
Ísland er í mörgu ólíkt þeim löndum sem standa okkur næst. Jarðvegur er allt annarrar gerðar, landbúnaðarhættir aðrir og margt í lífsháttum. Allt þetta gerir það að verkum að afleiðingar geislaatviks hérlendis geta orðið allt aðrar en í grannlöndum okkar. Rannsóknir eru eina leiðin til að afla nauðsynlegra gagna og skilnings á hugsanlegum afleiðingum hérlendis. Með öflugri þátttöku í norrænu samstarfi á þessu sviði hefur tekist að halda kostnaði við þær í lágmarki, m.a. með öflun rannsóknastyrkja.
Skýrslan var gefin út á rafrænu formi og má nálgast hana hér.
SEP
