Aukin tíðni sortuæxla tengd ljósabekkjanotkun

9.9.2010

Talið er sennilegt að mikil aukning á sortuæxlum í húð hér á landi síðustu áratugi stafi einkum af notkun ljósabekkja, en einnig að hluta til af sólarlandaferðum. Þetta kemur fram í grein sem birtist í septemberhefti tímaritsins American Journal of Epidemiology. Aðalhöfundur greinarinnar er franski faraldsfræðingurinn Philippe Autier, en meðal annarra höfunda eru Íslendingar sem starfa hjá Krabbameinsskránni, Geislavörnum, Landspítalanum og Háskóla Íslands.

Fram undir 1990 voru Íslendingar með lægstu tíðni sortuæxla í húð á Norðurlöndum en á síðustu árum hefur hún aukist mikið og eru íslenskar konur nú með hæstu tíðnina. Sólargeislun er tiltölulega lítil hér á landi, vegna legu landsins, en notkun ljósabekkja hefur verið tvöföld eða þreföld miðað við nálæg lönd.

Höfundar greinarinnar könnuðu sérstaklega hvar á líkamanum sortuæxlin voru og kom í ljós að síðustu áratugi hefur fjölgað hlutfallslega meinum sem staðsett eru á bolnum (bringu, maga og baki), sem bendir til þess að sólarlandaferðir og ljósabekkir komi við sögu. Athugunartímabilið nær til áranna frá 1955 til 2007. Allan þann tíma voru sólarlandaferðir að aukast, en athygli vekur að notkun ljósabekkja varð ekki algeng fyrr en upp úr 1980 og jókst mest eftir 1990, á sama tíma og tíðni sortuæxla jókst mjög hratt, einkum meðal yngri kvenna.

Á allra síðustu árum hefur heldur dregið úr tíðninni hjá konum, sem sumir vilja þakka árveknisátaki gegn ljósabekkjanotkun og fækkun sólbaðsstofa.

Samkvæmt upplýsingum frá Krabbameinsskrá Krabbameinsfélagsins greinast nú að meðaltali 50 manns á ári með ífarandi sortuæxli í húð en fyrir þrjátíu árum greindust um 6 á ári.

Nánari upplýsingar gefur Laufey Tryggvadóttir faraldsfræðingur, sími 540 1900 og 690 3766.

Greinin í AJM